اگزما دست یکی از شایع ترین بیماری های پوستی است که باعث خشکی، خارش، التهاب و گاهی ترک خوردگی پوست دست می شود. این مشکل می تواند در هر سنی ایجاد شود اما در افرادی که دست های خود را زیاد می شویند یا با مواد شیمیایی در تماس هستند بیشتر دیده می شود. اگزمای دست ممکن است خفیف باشد و فقط با کمی خشکی و خارش ظاهر شود یا در موارد شدیدتر باعث ترک های دردناک، قرمزی شدید و حتی عفونت پوستی شود.
شناخت علت ها، علائم و روش های درمان اگزما دست می تواند به کنترل بهتر این بیماری کمک کند. در بسیاری از موارد با رعایت مراقبت های پوستی و پرهیز از عوامل تحریک کننده می توان علائم را کاهش داد.
اگزما دست چیست؟
اگزما دست نوعی التهاب پوستی است که معمولا کف دست، پشت دست و گاهی انگشتان را درگیر می کند. در این بیماری سد محافظتی پوست آسیب می بیند و همین موضوع باعث می شود پوست نسبت به عوامل محیطی حساس تر شود.
وقتی سد محافظتی پوست ضعیف می شود، رطوبت پوست کاهش پیدا می کند و مواد تحریک کننده راحت تر وارد پوست می شوند. نتیجه این فرآیند ایجاد خشکی، خارش و التهاب است.
اگزمای دست ممکن است به صورت دوره ای ظاهر شود؛ یعنی علائم مدتی بهتر شوند و سپس دوباره عود کنند.
علائم اگزما دست
علائم اگزما دست ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشد. برخی افراد فقط خشکی خفیف دارند، در حالی که در برخی دیگر علائم شدیدتر ظاهر می شود.
رایج ترین علائم اگزما دست عبارتند از:
- خشکی شدید پوست دست
- خارش مداوم
- قرمزی پوست
- پوسته پوسته شدن
- ترک خوردگی پوست
- ایجاد تاول های کوچک
- ضخیم شدن پوست در موارد مزمن
- سوزش یا درد در نواحی آسیب دیده
در موارد شدید ممکن است پوست ترک های عمیق پیدا کند که گاهی خونریزی می کنند. این ترک ها می توانند بسیار دردناک باشند و حتی باعث اختلال در انجام کارهای روزمره شوند.
علت های اگزما دست
اگزما دست معمولا به دلیل ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی ایجاد می شود. برخی افراد به طور طبیعی پوست حساس تری دارند و بیشتر در معرض ابتلا به این مشکل هستند.
مهم ترین علت های اگزما دست شامل موارد زیر هستند:
تماس با مواد شوینده و شیمیایی
مواد شوینده قوی، صابون های صنعتی، مواد ضدعفونی کننده و مواد شیمیایی می توانند سد محافظتی پوست را تخریب کنند و باعث ایجاد اگزما شوند.
شستشوی بیش از حد دست
شستن مکرر دست ها با صابون، به ویژه با آب داغ، می تواند چربی طبیعی پوست را از بین ببرد و باعث خشکی و التهاب شود.
حساسیت پوستی
برخی افراد نسبت به مواد خاصی مانند عطرها، فلزات، لاتکس یا مواد نگهدارنده موجود در محصولات آرایشی حساسیت دارند.
عوامل ژنتیکی
افرادی که در خانواده آنها سابقه اگزما، آسم یا آلرژی وجود دارد بیشتر در معرض ابتلا به اگزما دست هستند.
استرس
استرس و فشار روانی می تواند باعث تشدید علائم اگزما شود یا باعث عود بیماری گردد.
شرایط شغلی
برخی مشاغل بیشتر با اگزما دست مرتبط هستند، از جمله:
- آرایشگران
- پرستاران
- پزشکان
- آشپزها
- نظافتچی ها
- کارگران صنعتی
این افراد به دلیل تماس مداوم با آب، مواد شوینده یا مواد شیمیایی بیشتر در معرض اگزما قرار دارند.
انواع اگزما دست
اگزمای دست انواع مختلفی دارد و هر نوع ممکن است علت و ویژگی های خاص خود را داشته باشد.
اگزما تماسی
این نوع اگزما زمانی ایجاد می شود که پوست با مواد تحریک کننده یا آلرژن ها تماس پیدا کند. شوینده ها، مواد شیمیایی و فلزاتی مانند نیکل از عوامل شایع هستند.
اگزما آتوپیک
اگزما آتوپیک نوعی بیماری مزمن پوستی است که معمولا در افرادی دیده می شود که سابقه آلرژی، آسم یا تب یونجه دارند.
اگزما دیس هیدروتیک
در این نوع اگزما تاول های کوچک و خارش دار روی کف دست و کناره های انگشتان ایجاد می شود. این تاول ها ممکن است بسیار خارش دار باشند.
اگزما مزمن دست
اگر اگزما برای مدت طولانی ادامه پیدا کند و پوست به طور مداوم تحریک شود، ممکن است پوست ضخیم و ترک خورده شود. این حالت به عنوان اگزما مزمن شناخته می شود.
عوامل تشدید کننده اگزما دست
برخی عوامل می توانند علائم اگزما دست را بدتر کنند. شناخت این عوامل به کنترل بهتر بیماری کمک می کند.
مهم ترین عوامل تشدید کننده عبارتند از:
- آب داغ
- مواد شوینده قوی
- هوای سرد و خشک
- استرس
- تعریق زیاد
- تماس با مواد شیمیایی
- شستن بیش از حد دست
روش های درمان اگزما دست
درمان اگزما دست معمولا با هدف کاهش التهاب، کنترل خارش و ترمیم پوست انجام می شود. نوع درمان به شدت علائم و علت ایجاد بیماری بستگی دارد.
استفاده از مرطوب کننده ها
یکی از مهم ترین بخش های درمان اگزما دست استفاده منظم از مرطوب کننده ها است. مرطوب کننده ها به بازسازی سد محافظتی پوست کمک می کنند و خشکی پوست را کاهش می دهند.
بهتر است از کرم های بدون عطر و مخصوص پوست حساس استفاده شود.
کرم های دارویی
پزشکان ممکن است برای کاهش التهاب از کرم های دارویی استفاده کنند. برخی از داروهای رایج عبارتند از:
- کرم های کورتیکواستروئیدی
- کرم های ضد التهاب
- پمادهای ترمیم کننده پوست
این داروها باید طبق نظر پزشک استفاده شوند.
داروهای خوراکی
در موارد شدید ممکن است پزشک داروهای خوراکی مانند آنتی هیستامین ها یا داروهای ضد التهاب تجویز کند تا خارش و التهاب کنترل شود.
نور درمانی
در برخی موارد خاص، پزشک ممکن است از نور درمانی استفاده کند. در این روش پوست در معرض مقدار کنترل شده ای از نور فرابنفش قرار می گیرد.
درمان های خانگی برای اگزما دست
در کنار درمان های پزشکی، برخی اقدامات ساده در خانه می توانند به کاهش علائم کمک کنند.
مرطوب نگه داشتن پوست
استفاده منظم از کرم های مرطوب کننده، به ویژه بعد از شستن دست ها، بسیار مهم است.
استفاده از دستکش
در زمان شستن ظروف یا کار با مواد شوینده بهتر است از دستکش استفاده شود.
استفاده از شوینده های ملایم
صابون های ملایم و بدون عطر برای پوست های حساس مناسب تر هستند.
اجتناب از آب داغ
شستن دست ها با آب ولرم به جای آب داغ می تواند از خشکی پوست جلوگیری کند.
کاهش استرس
مدیریت استرس می تواند در کاهش شدت علائم اگزما موثر باشد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در بسیاری از موارد اگزما دست با مراقبت های پوستی بهبود پیدا می کند، اما در شرایط زیر بهتر است به پزشک مراجعه شود:
- علائم شدید یا دردناک باشند
- پوست دچار عفونت شده باشد
- ترک های عمیق روی پوست ایجاد شده باشد
- علائم با درمان های خانگی بهبود پیدا نکنند
- خارش شدید باعث اختلال در خواب یا فعالیت های روزانه شود
پزشک می تواند با بررسی وضعیت پوست، بهترین روش درمان را پیشنهاد دهد.
راه های پیشگیری از اگزما دست
اگرچه همیشه نمی توان از بروز اگزما جلوگیری کرد، اما رعایت برخی نکات می تواند خطر ابتلا یا عود آن را کاهش دهد.
مهم ترین راه های پیشگیری عبارتند از:
- استفاده منظم از مرطوب کننده
- کاهش تماس با مواد شیمیایی
- استفاده از دستکش هنگام کار با مواد شوینده
- استفاده از شوینده های ملایم
- خشک کردن ملایم دست ها پس از شستشو
- پرهیز از شستشوی بیش از حد دست
آیا اگزما دست مسری است؟
خیر. اگزما دست یک بیماری غیر واگیر است و از فردی به فرد دیگر منتقل نمی شود.
آیا اگزما دست درمان قطعی دارد؟
در بسیاری از موارد اگزما یک بیماری مزمن محسوب می شود و ممکن است دوره هایی از بهبود و عود داشته باشد. با این حال، با مراقبت مناسب از پوست و رعایت توصیه های پزشکی می توان علائم را به خوبی کنترل کرد.
جمع بندی
اگزما دست یکی از مشکلات شایع پوستی است که می تواند باعث خشکی، خارش و التهاب پوست دست شود. این بیماری معمولا در اثر تماس با مواد تحریک کننده، شستشوی مکرر دست ها یا عوامل ژنتیکی ایجاد می شود.
با استفاده از مرطوب کننده ها، پرهیز از مواد محرک و در صورت لزوم درمان های پزشکی می توان علائم این بیماری را کنترل کرد. اگر علائم شدید باشند یا به درمان های خانگی اگزما پاسخ ندهند، مراجعه به پزشک می تواند به تشخیص دقیق و انتخاب درمان مناسب کمک کند.
منبع : aad.org
توجه: این مطلب صرفا جهت افزایش آگاهی عمومی تهیه شده است و جایگزین مشاوره پزشکی یا تشخیص و درمان توسط پزشک متخصص نیست. در صورت داشتن علائم شدید یا مداوم، بهتر است با پزشک متخصص پوست مشورت کنید.
